VZW CHARISMA INVENTARISSERT KORTRIJKS RELIGIEUS ERFGOED

Ontstaan en doel

Toen deken Morlion in 2011 zijn mandaat opnam in Kortrijk, stelde hij tot zijn grote vreugde vast dat er nog een dertigtal religieuze gemeenschappen waren in zijn ambtsgebied. Maar al vlug bleek dat velen ervan broos waren geworden: kloosters bevolkt door hoogbejaarde zusters en broeders of gemeenschappen enkel nog bestaand uit een handvol religieuzen. De deken begreep dat hij haast moest maken en daarom werd de vzw Charisma opgericht met de volgende doelstellingen:
1. Het in kaart brengen, inventariseren, bewaren, digitaliseren en ontsluiten van het materieel en immaterieel religieus erfgoed in christelijke gemeenschappen, kerken en de openbare ruimte in de regio Zuid-West-Vlaanderen.
(Statuten van 13 sept 2016, Doelstellingen, artikel 2)
2. De esthetische, culturele en historische betekenis en waarde hiervan bewaren en doorgeven aan de huidige en volgende generaties.

Met deze doelstellingen voor ogen en op vraag van de vzw stelde Véronique Lambert van het studie- en adviesbureau voor historisch onderzoek Verbo Vero, een plan op voor de toekomst:
– een eerste inventaris van niet minder dan 25 kloostercollecties in Kortrijk, Kuurne en Harelbeke;
– het aanbrengen van gespecialiseerde partners met wie Charisma zou kunnen samenwerken;
– de suggestie dat Charisma de rol toebedeeld krijgt van aanspreekpunt voor lokale congregaties om te adviseren bij het beheer van hun erfgoed en oplossingen te zoeken om hun patrimonium ook in de toekomst veilig te stellen;
– een voorstel tot mogelijke vormen van financiering.
Dit laatste vormt uiteraard een belangrijke zorg voor de vzw. Intussen krijgt Charisma al een beperkte maar welkome steun van de stad Kortrijk. De vzw moet echter vooral rekenen op giften van derden.

 

Concrete werking

Gewapend met deze analyse en onder deskundige leiding van de bezielde voortrekker prof. Vic Nachtergaele, nam de jonge vzw contact op met het CRKC (Centrum voor religieuze Kunst en Cultuur), sinds kort ‘Parcum’ genaamd, in Heverlee. Dit is een museum en expertisecentrum voor religieuze kunst en cultuur, opgericht door de Vlaamse bisschoppen en erkend door de Vlaamse overheid. Bij een eerste contact met het CRKC bleek al snel dat het aangewezen was te werken met vrijwilligers. Vzw Charisma lanceerde een oproep en onmiddellijk boden zich een tiental kandidaten aan. Na een korte opleiding konden de vrijwilligers aan de slag.
In twee equipes werd en wordt nog steeds wekelijks één voormiddag het roerend erfgoed van een klooster geïnventariseerd en gefotografeerd. Religieus roerend erfgoed of ‘goddelijke huisraad’ is een ruim begrip. Het gaat zowel over kunstvoorwerpen (schilderijen, beelden, glasramen) en liturgische voorwerpen (kelken, monstransen, kandelaars) als om gebruiksvoorwerpen (stoelen, zetels, serviezen, piano’s, orgeltjes).

 

Bezoeken en tentoonstellingen

Charisma wil ook aan een breed publiek laten zien wat een specifiek klooster, hospitaal of school betekenen of betekend hebben voor de Kortrijkse gemeenschap en omgeving.
Het openstellen van een klooster naar aanleiding van Erfgoeddag biedt de bezoeker de gelegenheid het materiële en spirituele erfgoed te ontdekken. Zo opende in 2017 het Onze-Lieve-Vrouw Hospitaal zijn deuren en in 2018 was de bezoeker welkom bij de zusters Augustinessen van Sint-Niklaas in de Voorstraat. Editie 2020 voorziet – voorlopig?- een bezoek aan het klooster van de Ongeschoeide karmelietessen op de Grote Kring met daaropvolgend een grote tentoonstelling in 2021.

Daar wil Charisma voor gaan!

Charisma is ervan overtuigd dat het inventariswerk een waardevolle bijdrage levert tot het bewaren van een belangrijk stuk Kortrijks religieus erfgoed. Soms gaat dit eeuwen ver terug: tot 1260 voor het Hospitaal, tot 1350 voor de zusters van Sint-Niklaas en tot 1649 voor de Karmel. Maar ook in latere eeuwen ontstonden nieuwe ordes, telkens weer vanuit eenzelfde inzet voor de materiële en spirituele noden van de medemens.
Onder leiding van prof Dirk Debeaussaert zet Charisma zich verder in om te vrijwaren wat anders dreigt verloren te gaan.
De ultieme droom van de vzw, al vanaf de oprichting ervan, is de inrichting van een klooster als museum waar met representatieve voorwerpen de eigenheid en de spiritualiteit van de verschillende kloosterorden kunnen tentoongesteld en overgeleverd worden.
Dit onschatbare erfgoed verdient een mooie toekomst en daar wil Charisma voor gaan!

Vzw Charisma